Zmiany przepisów o Krajowej Radzie Sądownictwa – w pigułce

Home » Komentarze do ustaw » Zmiany przepisów o Krajowej Radzie Sądownictwa – w pigułce
Komentarze do ustaw Brak komentarzy
  1. Krajowa Rada Sądownictwa powstała w 1989 w wyniku projektu przygotowanego przez prawników opozycji demokratycznej – Solidarności. Bazując na najlepszych wzorcach europejskich, miała zabezpieczyć niezależność sądów i niezawisłość sędziów, cechy wymiaru sprawiedliwości nieznanej w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej:
    • KRS powierzono znaczne kompetencje w zakresie nominacji sędziowskich, udziału w powoływaniu prezesów sądów oraz stanie na straży niezależności sądów
    • Ustalono że KRS będzie zdominowane przez sędziów wybieranych przez sędziów.
  2. Na mocy ustawy z 20 grudnia 1989 r. powołano KRS, w której ponad 50% składu stanowili sędziowie, powoływani przez sędziów. Zasada ta była przestrzegana w kolejnych nowelizacjach.
  3. Nowa Konstytucja z 1997r. explicite ustanawia Krajową Radę Sądownictwa, , która zgodnie z art. 187 ust. 1 składa się z 25 członków wybranych na 4-letnią kadencję:
    • Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Ministra Sprawiedliwości, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego i osoby powołanej przez Prezydenta Rzeczypospolitej,
    • piętnastu członków wybranych spośród sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych,
    • czterech członków wybranych przez Sejm spośród posłów oraz dwóch członków wybranych przez Senat spośród senatorów.
  4. Przepisy ustawowe uszczegóławiające procedury związane z KRS, do grudnia 2017 r. podtrzymywały ustalenia odnośnie sędziów w KRS, co było zgodne z rekomendacją 2010/12 Komitetu Ministrów Rady Europy CM/Rec (2010)12, Rekomendacją Kijowską OBWE, Opinią nr 10 Rady Konsultacyjnej Sędziów Europejskich oraz Europejską Kartą Statusu Sędziów (zob. również https://twojsad.pl/wp-content/uploads/2018/03/opinia_KW_CDL-AD2017031-en.pdf).
  5. W dniu 8 grudnia 2017 r. Sejm uchwalił przepisy zmieniające ustawę o Krajowej Radzie Sądownictwa. Najważniejsza zmiany w tej ustawie to:
    • Niekonstytucyjne skrócenie kadencji 15 sędziów-członków KRS
    • Niekonstytucyjny wybór nowych 15 sędziów-członków KRS przez partie polityczne.
  6. Ustawa oprócz tego, że znosi wybór sędziów do KRS przez sędziów, spośród sędziów (co do zasady proces reprezentatywny) to znacznie obniża wymagania odnośnie nowych kandydatów. Aktualnie kandydat do KRS musi się legitymować poparciem 25 sędziów (na 10.000 orzekających – oznacza to poparcie rzędu 0.25% ogółu sędziów). Do KRS nie może kandydować sędzia, który nie ma poparcia żadnego z klubów poselskich.
  7. Przepisy ustawy dopuszczają możliwość popierania wielu kandydatów, a także dopuszczają nieorzekających sędziów – pracowników Ministra Sprawiedliwości (tzw. sędziowie delegowani do MS) do kandydowania i wyrażania poparcia dla kandydatów do KRS. Wystarczy zatem, że 15 sędziów-kandydatów udzieli sobie wzajemnie poparcia i znajdzie dodatkowych 10 sędziów popierających aby uzyskać prawo do kandydowania do KRS. Rzeczywistość pokazała, że taki scenariusz rzeczywiście się wydarzył, niektórzy sędziowie do KRS popierali się wzajemnie (zgłaszali swoje kandydatury) a większość z kandydatów/ich pełnomocników to obecni lub byli pracownicy MS lub małżonkowie/członkowie rodzin tych pracowników i świeżo powołani przez MS prezesi sądów lub ich małżonkowie/członkowie rodzin. Warto zauważyć że pozycja sędziego delegowanego do MS jak i prezesa sądu wiąże się z dodatkowymi apanażami (wysoki dodatek do pensji)
  8. Pomimo żądań organizacji pozarządowych, lista sędziów, którzy poparli zgłoszenie kandydatów na członków KRS, nie została ujawniona, jej treść zna tylko minister sprawiedliwości i marszałek sejmu (członkowie koalicji rządzącej), która to koalicja zgłosiła kandydatów do KRS pod głosowanie.
  9. Środowisko sędziowskie zbojkotowało niekonstytucyjne zmiany – spośród około 10 tysięcy sędziów zgłoszono jedynie 18 kandydatur na 15 miejsc. Stowarzyszenia sędziowskie oraz liczne zgromadzenia sądów (organ samorządu sędziowskiego) wzywały sędziów do zaniechania udziału w tej niekonstytucyjnej procedurze.
  10. Finalnie, trzy opozycyjne kluby poselskie odmówiły zgłaszania kandydatów do KRS wobec zarzutów o niekonstytucyjność ustawy. Wobec powyższego w komisji sejmowej przegłosowano listę, na której jest 9 sędziów, których popiera PiS i 6 sędziów, których popiera Kukiz 15.
  11. W dniu 6 marca 2018 r. Sejm głosami partii rządzącej, bez udziału opozycji przegłosował wybór 15 kandydatów do nowej „KRS”

Ciekawostki:

  1. Poseł Kukiz 15 w wypowiedzi dla telewizji Polsat News powiedział, że „odbyło się spotkanie Kukiz’15 z kandydatami do KRS, ponieważ warunkiem udzielenia poparcia przez Kukiz’15 dla sędziów zgłoszonych przez grupę sędziów było to, że ci sędziowie mieli popierać nasze postulaty” (w szczególności chodziło tu o wprowadzenie tzw. „sędziów pokoju”). KRS nie ma takich uprawnień.
  2. Nowi „członkowie KRS” nie spełniają wymagań konstytucyjnych, t.j. nie ma wśród nich przedstawicieli sądu wojskowego i sądu najwyższego, o których mówi Konstytucja RP
  3. Wśród nowych „członków KRS” znajdują się sędziowie z wyrokami dyscyplinarnymi.

 

Please follow and like us: